Що таке характеристика?
Характеристика — це форма висловлювання, у якій ми описуємо персонажа та одночасно даємо йому оцінку. Вона може стосуватися реальної людини (наприклад, однокласника) або літературного чи кіногероя. У характеристиці важливо показати і зовнішність (opis zewnętrzny), і внутрішні риси (opis wewnętrzny): характер, розумові здібності та інтереси.
Що має містити характеристика?
- Dane postaci — ім’я, вік, заняття/професія (наприклад: uczeń, sportowiec, lekarz).
- Opis wyglądu zewnętrznego — зріст, статура, колір волосся та очей, особливі прикмети (наприклад: piegi, okulary).
- Wyróżniające cechy charakteru — позитивні й негативні риси (наприклад: miły, uparty, cierpliwy, porywczy).
- Wyróżniające cechy umysłowe — інтелектуальні якості (наприклад: mądry, zdolny, bystry, roztargniony).
- Zainteresowania — чим людина захоплюється (наприклад: sport, muzyka, książki).
- Ocena postaci — ваша думка про персонажа (чи він/вона sympatyczny, godny zaufania, чи, навпаки, викликає неприязнь).
Будова
- Wstęp — коротко представити персонажа: хто це, звідки ви його знаєте, основні дані.
- Rozwinięcie — опис зовнішній і внутрішній: wygląd, charakter, cechy umysłowe, zainteresowania; добре, якщо додати короткі приклади поведінки.
- Zakończenie — підсумок і оцінка: загальне враження, що ви цінуєте або що вам заважає.
Текст має бути суцільним (форма ciągła) і вирівняним по лівому краю.
Przydatne zwroty i sformułowania
- Ma na imię…, ma … lat i jest…
- Jest średniego wzrostu / wysoki / niski, ma szczupłą / krępą sylwetkę.
- Wyróżnia go / ją…, Najłatwiej zauważyć…
- Z natury jest…, Bywa również…
- W sytuacjach trudnych potrafi…, Czasem ma tendencję do…
- Interesuje się…, W wolnym czasie…
- Moim zdaniem jest osobą…, Lubię / nie lubię jej/go, ponieważ…
Przykład (charakterystyka osoby rzeczywistej)
Ola ma piętnaście lat i chodzi do mojej klasy. Znamy się od początku szkoły i często pracujemy razem na lekcjach.
Jest średniego wzrostu i ma szczupłą sylwetkę. Nosi długie, ciemne włosy, które zwykle wiąże w kucyk. Ma brązowe oczy i delikatne rysy twarzy. Często można ją zobaczyć w okularach, bo czyta nawet w autobusie.
Ola jest spokojna i cierpliwa. Potrafi słuchać innych i rzadko ocenia kogoś pochopnie. Z drugiej strony bywa uparta — gdy ma własne zdanie, trudno ją przekonać. Jest też bardzo obowiązkowa: zawsze pamięta o zadaniach i dotrzymuje terminów.
Uważam ją za osobę inteligentną i bystrą. Szybko rozumie nowe tematy, a podczas pracy w grupie umie dobrze wszystko uporządkować. Czasem jednak zbyt mocno się stresuje, gdy coś nie idzie od razu po jej myśli.
Interesuje się fotografią i literaturą. W wolnym czasie robi zdjęcia w parku, a potem obrabia je na komputerze. Lubi też długie serie książkowe i chętnie poleca innym ciekawe tytuły.
Moim zdaniem Ola jest sympatyczna i godna zaufania. Lubię z nią współpracować, bo jest rzetelna i można na niej polegać.
Przykład (charakterystyka bohatera filmowego)
Główny bohater filmu, Marek, to trzydziestokilkuletni ratownik górski, który mieszka w małej miejscowości u podnóża gór. Jego praca wymaga odwagi i odpowiedzialności.
Marek jest wysoki i dobrze zbudowany, co widać po sposobie, w jaki porusza się w trudnym terenie. Ma krótko przycięte, jasne włosy i szare oczy. Na twarzy ma niewielką bliznę, która od razu przyciąga uwagę i sugeruje, że przeżył niejedną niebezpieczną sytuację.
Wewnętrznie jest opanowany i konsekwentny. W sytuacjach kryzysowych zachowuje spokój i potrafi szybko podejmować decyzje. Jednocześnie bywa zamknięty w sobie i niechętnie mówi o swoich uczuciach, przez co czasem rani bliskich milczeniem.
To człowiek inteligentny i bardzo spostrzegawczy. Zwraca uwagę na szczegóły, dzięki czemu potrafi przewidzieć zagrożenia. Zdarza mu się jednak działać zbyt samodzielnie i nie prosić o pomoc, nawet gdy powinien.
Poza pracą interesuje się wspinaczką i treningiem fizycznym. Lubi też samotne wędrówki, które pomagają mu uporządkować myśli.
Uważam Marka za postać budzącą szacunek, bo ratuje innych i bierze odpowiedzialność za swoje decyzje. Jednocześnie trudno go polubić od razu, ponieważ jest chłodny w kontaktach, ale z czasem widać, że ma dobre serce.