Czym jest opis?
Opis to forma wypowiedzi, w której przedstawia się osobę, przedmiot lub miejsce na podstawie uważnej obserwacji. Jego celem jest możliwie dokładne i rzeczowe pokazanie cech opisywanego obiektu. Taki tekst ma zwykle układ ciągły (bez formy listu) i jest wyrównany do lewej strony.
Dobry opis powinien być realistyczny, obiektywny oraz uporządkowany — warto trzymać się wybranej kolejności (np. od ogółu do szczegółu, od góry do dołu, od lewej do prawej).
Budowa opisu
- Wstęp — krótko przedstawia, co lub kogo opisujesz, oraz w jakich okolicznościach zetknąłeś/zetknęłaś się z opisywanym obiektem (albo dlaczego o nim piszesz).
- Rozwinięcie — najważniejsza część: uporządkowane przedstawienie cech i właściwości (zgodnie z ustaloną kolejnością opisu).
- Zakończenie — podsumowanie, ogólna ocena lub wrażenia autora (np. co najbardziej zwraca uwagę, jakie emocje budzi opisywany obiekt, do czego jest przydatny).
Jak utrzymać porządek w opisie?
- Wybierz zasadę kolejności (np. od ogółu do szczegółu, od zewnętrznego wyglądu do detali, od wejścia w głąb miejsca).
- Trzymaj się faktów — opis ma być zgodny z rzeczywistością; emocje i oceny zostaw głównie na zakończenie.
- Stosuj słownictwo nazywające cechy (kształt, barwa, materiał, proporcje, ułożenie, rozmiar).
- Łącz zdania spójnikami (np. „najpierw”, „następnie”, „po lewej stronie”, „w tle”, „nad”, „pod”).
Odmiany opisu
1) Opis osoby
- Wstęp — podstawowe informacje (np. imię i nazwisko, wiek) oraz okoliczności poznania.
- Rozwinięcie — wygląd zewnętrzny: sylwetka, twarz, oczy, włosy, sposób ubierania się, charakterystyczne szczegóły.
- Zakończenie — wrażenia i komentarz autora na temat tej osoby.
2) Opis przedmiotu
- Wstęp — nazwa i przeznaczenie przedmiotu, miejsce, w którym się znajduje, oraz sytuacja, w której autor go zauważył.
- Rozwinięcie — cechy: rozmiar, kształt, kolor, materiał, elementy składowe, stan (np. nowy, zużyty).
- Zakończenie — ocena i stosunek autora, ewentualnie uwagi o użyteczności.
3) Opis miejsca
- Wstęp — nazwa miejsca, położenie i powód opisu.
- Rozwinięcie — przedstawienie elementów miejsca w stałej kolejności (np. od wejścia, od lewej do prawej, od góry do dołu).
- Zakończenie — ogólne wrażenia piszącego.
Przydatne zwroty i sformułowania
- Na pierwszy rzut oka widać…
- Najbardziej charakterystyczne jest…
- Po prawej/lewej stronie znajduje się…
- W tle można dostrzec…
- U góry/na dole/na środku widać…
- Całość sprawia wrażenie…
- Moim zdaniem… / Wywołuje to we mnie…
Przykład (opis osoby)
Pani Joanna Nowak ma około czterdziestu lat. Poznałem ją podczas zebrania w bibliotece szkolnej, gdy prowadziła spotkanie dla uczniów zainteresowanych dziennikarstwem.
Jest średniego wzrostu i ma szczupłą, prostą sylwetkę. Jej twarz jest pociągła, a uwagę zwracają jasne, uważne oczy i wyraźnie zarysowane brwi. Włosy ma ciemnoblond, związane w niski kucyk, dzięki czemu wygląda schludnie i profesjonalnie. Ubiera się prosto: najczęściej wybiera stonowane kolory, marynarkę i wygodne buty. Charakterystycznym szczegółem są cienkie okulary w metalowych oprawkach, które często poprawia, gdy się zastanawia.
Sprawia wrażenie osoby spokojnej i bardzo skupionej. Jej sposób mówienia jest rzeczowy, a jednocześnie życzliwy, dlatego budzi zaufanie i zachęca do zadawania pytań.
Przykład (opis przedmiotu)
Na biurku w moim pokoju stoi niewielka lampka do czytania, z której korzystam wieczorami, gdy odrabiam lekcje. Znalazła się u mnie po przeprowadzce i od tego czasu jest jednym z najczęściej używanych przedmiotów.
Lampka ma około trzydziestu centymetrów wysokości i smukłą, metalową konstrukcję. Podstawa jest okrągła, dość ciężka, dzięki czemu całość stoi stabilnie. Klosz ma kształt krótkiego walca i jest matowy, przez co światło nie razi w oczy, tylko równomiernie oświetla blat. Ramię lampki można wyginać, więc łatwo ustawić kierunek światła. Kolor jest czarny z drobnym, satynowym połyskiem, a na przewodzie znajduje się mały przełącznik.
To przedmiot prosty, ale bardzo praktyczny. Lubię go za wygodę i to, że pomaga mi skupić się na pracy, nie oświetlając całego pokoju.
Przykład (opis miejsca)
Park Miejski w mojej okolicy leży niedaleko centrum, między główną ulicą a rzeką. Opisuję go, ponieważ często spędzam tam popołudnia i uważam to miejsce za wyjątkowo przyjazne.
Wchodząc przez bramę, najpierw widzi się szeroką aleję wysypaną jasnym żwirem. Po lewej stronie ciągnie się pas wysokich drzew, które latem dają gęsty cień, a pod nimi stoją ławki. Po prawej stronie znajduje się niewielki plac zabaw z huśtawkami i drewnianą zjeżdżalnią. Idąc dalej, w środku parku pojawia się okrągły staw; na jego powierzchni pływają kaczki, a wokół rosną krzewy i niskie kwiaty. W tle, bliżej rzeki, widać ścieżkę rowerową oraz mostek, z którego można obserwować wodę.
Cały park sprawia wrażenie uporządkowanego i spokojnego. Najbardziej podoba mi się to, że łatwo tu odpocząć: jest miejsce i na ruch, i na ciszę.