Czym jest charakterystyka?
Charakterystyka to forma wypowiedzi, w której opisujemy daną postać i jednocześnie ją oceniamy. Może dotyczyć osoby rzeczywistej (np. kolegi z klasy) albo bohatera literackiego czy filmowego. W charakterystyce przedstawia się zarówno wygląd zewnętrzny, jak i cechy wewnętrzne: charakter, umysł oraz zainteresowania.
Co powinna zawierać charakterystyka?
- Dane postaci — np. imię, wiek, zajęcie (uczeń, sportowiec, lekarz).
- Opis wyglądu zewnętrznego — wzrost, sylwetka, włosy, oczy, cechy szczególne (np. piegi, okulary).
- Cechy charakteru — zarówno pozytywne, jak i negatywne (np. życzliwy, uparty, cierpliwy, porywczy).
- Cechy umysłowe — np. inteligentny, bystry, kreatywny, roztargniony.
- Zainteresowania — np. sport, muzyka, książki, gry, podróże.
- Ocena postaci — własna opinia, czy postać budzi sympatię, zaufanie, podziw itp.
Budowa charakterystyki
- Wstęp — przedstawienie postaci (kto to jest, skąd ją znamy, podstawowe informacje).
- Rozwinięcie — opis zewnętrzny i wewnętrzny (wygląd, charakter, umysł, zainteresowania), najlepiej poparty krótkimi przykładami zachowań.
- Zakończenie — ocena postaci i podsumowanie (co w niej cenimy, co przeszkadza, jaki robi na nas wrażenie).
Tekst charakterystyki ma formę ciągłą i jest wyrównany do lewej strony.
Przydatne zwroty i sformułowania
- Ma na imię…, ma … lat i jest…
- Jest średniego wzrostu / wysoki / niski, ma szczupłą / krępą sylwetkę.
- Wyróżnia go / ją…, Najłatwiej zauważyć…
- Z natury jest…, Bywa również…
- W sytuacjach trudnych potrafi…, Czasem ma tendencję do…
- Interesuje się…, W wolnym czasie…
- Moim zdaniem jest osobą…, Lubię / nie lubię jej/go, ponieważ…
Przykład (charakterystyka osoby rzeczywistej)
Ola ma piętnaście lat i chodzi do mojej klasy. Znamy się od początku szkoły i często pracujemy razem na lekcjach.
Jest średniego wzrostu i ma szczupłą sylwetkę. Nosi długie, ciemne włosy, które zwykle wiąże w kucyk. Ma brązowe oczy i delikatne rysy twarzy. Często można ją zobaczyć w okularach, bo czyta nawet w autobusie.
Ola jest spokojna i cierpliwa. Potrafi słuchać innych i rzadko ocenia kogoś pochopnie. Z drugiej strony bywa uparta — gdy ma własne zdanie, trudno ją przekonać. Jest też bardzo obowiązkowa: zawsze pamięta o zadaniach i dotrzymuje terminów.
Uważam ją za osobę inteligentną i bystrą. Szybko rozumie nowe tematy, a podczas pracy w grupie umie dobrze wszystko uporządkować. Czasem jednak zbyt mocno się stresuje, gdy coś nie idzie od razu po jej myśli.
Interesuje się fotografią i literaturą. W wolnym czasie robi zdjęcia w parku, a potem obrabia je na komputerze. Lubi też długie serie książkowe i chętnie poleca innym ciekawe tytuły.
Moim zdaniem Ola jest sympatyczna i godna zaufania. Lubię z nią współpracować, bo jest rzetelna i można na niej polegać.
Przykład (charakterystyka bohatera filmowego)
Główny bohater filmu, Marek, to trzydziestokilkuletni ratownik górski, który mieszka w małej miejscowości u podnóża gór. Jego praca wymaga odwagi i odpowiedzialności.
Marek jest wysoki i dobrze zbudowany, co widać po sposobie, w jaki porusza się w trudnym terenie. Ma krótko przycięte, jasne włosy i szare oczy. Na twarzy ma niewielką bliznę, która od razu przyciąga uwagę i sugeruje, że przeżył niejedną niebezpieczną sytuację.
Wewnętrznie jest opanowany i konsekwentny. W sytuacjach kryzysowych zachowuje spokój i potrafi szybko podejmować decyzje. Jednocześnie bywa zamknięty w sobie i niechętnie mówi o swoich uczuciach, przez co czasem rani bliskich milczeniem.
To człowiek inteligentny i bardzo spostrzegawczy. Zwraca uwagę na szczegóły, dzięki czemu potrafi przewidzieć zagrożenia. Zdarza mu się jednak działać zbyt samodzielnie i nie prosić o pomoc, nawet gdy powinien.
Poza pracą interesuje się wspinaczką i treningiem fizycznym. Lubi też samotne wędrówki, które pomagają mu uporządkować myśli.
Uważam Marka za postać budzącą szacunek, bo ratuje innych i bierze odpowiedzialność za swoje decyzje. Jednocześnie trudno go polubić od razu, ponieważ jest chłodny w kontaktach, ale z czasem widać, że ma dobre serce.