Што такое справаздача (relacja)?
Справаздача (па-польску: sprawozdanie, таксама relacja) — гэта пісьмовая праца, у якой ты апісваеш падзею, у якой удзельнічаў(-ла) або быў(-ла) сведкам. Галоўнае правіла — падаваць факты ў храналагічным парадку (што было спачатку, потым і напрыканцы). Звычайна справаздачу пішуць у мінулым часе. Тэма можа датычыцца паездкі, канцэрта, спартыўных спаборніцтваў, школьнага мерапрыемства і г.д.
Што павінна ўключаць справаздача?
- Час, месца, абставіны — калі і дзе адбылася падзея і з якой нагоды.
- Мэта — навошта вы туды пайшлі / якая была мэта падзеі.
- Ход падзей — апісанне наступных этапаў: што вы рабілі, што адбывалася і ў якой паслядоўнасці.
- Ацэнка — кароткая думка: што спадабалася, што здзівіла, што было складаным, ці варта паўтарыць.
Справаздача пішацца як суцэльны тэкст і выраўноўваецца па левым краі (без спецыяльнага афармлення, як у лісце).
Карысныя фразы
- W zeszły piątek / W ubiegłym tygodniu / W sobotę rano… — У мінулую пятніцу / На мінулым тыдні / У суботу раніцай…
- Wydarzenie odbyło się w… / Spotkaliśmy się na… — Падзея адбылася ў… / Мы сустрэліся на…
- Celem wyjścia było… / Chcieliśmy… — Мэтай выхаду было… / Мы хацелі…
- Najpierw… Następnie… Potem… Na koniec… — Спачатку… Затым… Потым… Напрыканцы…
- W pewnym momencie… Ku naszemu zaskoczeniu… — У нейкі момант… Да нашага здзіўлення…
- Atmosfera była… / Organizacja okazała się… — Атмасфера была… / Арганізацыя аказалася…
- Uważam, że… / Moim zdaniem… / To doświadczenie nauczyło mnie… — Я лічу, што… / На маю думку… / Гэты досвед навучыў мяне…
Найбольш частыя памылкі
- Няма храналогіі — «скачкі» паміж падзеямі робяць тэкст цяжкім для разумення.
- Занадта мала канкрэтыкі — «было класна» недастаткова; дадай 2–3 дэталі (што менавіта спадабалася і чаму).
- Няма ацэнкі — напрыканцы абавязкова дадай кароткую думку.
- Няправільны час — справаздачу звычайна пішуць у мінулым часе.
Прыклад 1 (справаздача з паездкі)
W minioną środę nasza grupa z kursu języka polskiego pojechała na wycieczkę do Torunia. Spotkaliśmy się o siódmej rano przed dworcem, ponieważ celem wyjazdu było poznanie miasta i wspólna integracja.
Najpierw pojechaliśmy pociągiem, a po przyjeździe przeszliśmy na Stare Miasto. Przewodnik opowiadał o historii Torunia, a my oglądaliśmy mury obronne i rynek. Potem weszliśmy do muzeum poświęconego Mikołajowi Kopernikowi. Najwięcej emocji wzbudziły interaktywne stanowiska, dzięki którym mogliśmy lepiej zrozumieć, jak obserwowano niebo dawniej.
Po południu mieliśmy czas wolny. Część osób poszła na obiad, a ja z koleżanką kupiłam pamiątki i spróbowałam lokalnych pierników. Na koniec spotkaliśmy się przy autokarze i wróciliśmy do domu późnym wieczorem.
Wycieczka była bardzo udana. Dowiedziałam się wielu ciekawych rzeczy, a przy okazji spędziłam czas w miłej atmosferze. Chętnie pojechałabym na podobny wyjazd jeszcze raz.
Прыклад 2 (справаздача са школьнай падзеі)
W zeszłym miesiącu w naszej szkole odbył się dzień sportu. Impreza miała miejsce na boisku obok budynku, a jej celem była promocja aktywności fizycznej i wspólna zabawa uczniów z różnych klas.
Najpierw nauczyciel wychowania fizycznego podzielił nas na drużyny i wyjaśnił zasady. Następnie rozpoczęły się konkurencje: bieg na krótkim dystansie, skok w dal i przeciąganie liny. Później odbył się mecz siatkówki, w którym grały dwie najstarsze klasy. W trakcie zawodów kibice głośno dopingowali zawodników, a organizatorzy dbali o porządek i bezpieczeństwo.
Na koniec wręczono dyplomy oraz drobne nagrody. Zrobiliśmy też wspólne zdjęcie całej grupy, a potem wróciliśmy na lekcje.
Moim zdaniem to wydarzenie było świetnie zorganizowane i pomogło nam lepiej się poznać. Najbardziej podobała mi się dobra atmosfera i to, że każdy mógł wziąć udział w konkurencjach.