Вусная частка на ўзроўні B1 доўжыцца каля 20 хвілін. Можна набраць максімум 40 балаў, а каб залічыць, трэба як мінімум 20 (50%). Пасля кароткага часу на падрыхтоўку ты выцягваеш білет і пераходзіш да заданняў. Ніжэй знойдзеш простае апісанне ходу экзамену і стратэгіі, якія дапамагаюць гаварыць упэўнена, коратка і па сутнасці.
Арганізацыя і ход экзамену
У аўдыторыі звычайна прысутнічае камісія з трох чалавек (у выключных сітуацыях — з двух). Адзін экзаменатар вядзе размову з вамі, астатнія пераважна ацэньваюць і робяць нататкі.
Экзамен пачынаецца з кароткай размінкі — яна не ацэньваецца. Падчас асноўнай часткі камісія, як правіла, не перапыняе, не каментуе і не задае ўдакладняльных пытанняў. Выключэнне — калі вам відавочна цяжка пачаць або сфармуляваць адказ.
Парада: падчас адказу звяртайцеся да таго аднаго чалавека, які вядзе размову. Нататкі іншых членаў камісіі — гэта нармальна і не азначае, што вы адказваеце дрэнна.
За што налічваюць балы? (што рэальна ацэньваюць)
Ацэнка складаецца з дзвюх груп крытэрыяў.
Выкананне заданняў (разам 20 балаў)
- Zadanie 1: opis fotografii/ilustracji — 7 pkt (Апісанне фота/ілюстрацыі — 7 б.)
- Zadanie 2: monolog na temat — 7 pkt (Маналог на тэму — 7 б.)
- Zadanie 3: sytuacja komunikacyjna — 6 pkt (Камунікатыўная сітуацыя/роль — 6 б.)
Моўныя навыкі (разам 20 балаў)
- Gramatyka — 8 pkt (Граматыка — 8 б.)
- Słownictwo i styl — 8 pkt (Лексіка і стыль — 8 б.)
- Wymowa i płynność — 4 pkt (Вымаўленне і плыўнасць — 4 б.)
Галоўнае правіла: нават з дробнымі памылкамі можна набраць шмат балаў, калі вы выконваеце заданне, гаворыце лагічна і выкарыстоўваеце дастаткова разнастайную мову.
Як рабіць нататкі падчас падрыхтоўкі
Не пішыце поўных сказаў і не рабіце «гатовы тэкст». Лепш працуюць кароткія пункты і ключавыя словы, напрыклад:
- месца / людзі / дзеянні
- 3–4 прыметнікі
- 2–3 злучнікі (напрыклад: „najpierw” = спачатку, „potem” = потым, „dlatego” = таму/адпаведна)
- адзін прыклад з жыцця („u mnie…” = у мяне…, „w moim kraju…” = у маёй краіне…)
Так вы будзеце гаварыць натуральней і не згубіце думку.
Заданне 1: апісанне фота — як гаварыць, каб хапіла зместу
У гэтым заданні важныя структура і канкрэтыка. Зручная схема:
- Уступ (1 сказ): што бачна ўвогуле
- Дэталі: хто? дзе? што робіць?
- Фон і атмасфера: час дня, настрой, адносіны
- Выснова/меркаванне: чаму вы так думаеце? што можа быць далей?
Польскія фразы-шаблоны (з перакладам):
- „Na zdjęciu widać…” — «На фота відаць…»
- „Wydaje mi się, że… / Prawdopodobnie…” — «Мне здаецца, што… / Верагодна…»
- „W tle znajduje się…” — «На заднім плане знаходзіцца…»
- „Moim zdaniem atmosfera jest… ponieważ…” — «На мой погляд, атмасфера… бо…»
Калі не ўпэўненыя, выкарыстоўвайце асцярожныя словы:
- „chyba” — «напэўна»
- „możliwe, że” — «магчыма, што»
- „wydaje mi się” — «мне здаецца»
Заданне 2: маналог — як пабудаваць выказванне
Маналог на ўзроўні B1 павінен быць кароткім і ўпарадкаваным. Самы просты план:
- уступ: „Chciał(a)bym opowiedzieć o…” — «Я хацеў/хацела б распавесці пра…»
- 2–3 аргументы/аспекты + кароткія прыклады
- параўнанне або кантраст: „Z jednej strony…, z drugiej…” — «З аднаго боку…, з другога…»
- завяршэнне: кароткае падсумаванне + ваша меркаванне
Карысныя злучнікі па-польску:
- „Po pierwsze…, po drugie…” — «Па‑першае…, па‑другое…»
- „Najbardziej lubię…, ponieważ…” — «Найбольш мне падабаецца…, бо…»
- „Kiedy mam czas, to…” — «Калі ў мяне ёсць час, то…»
- „W porównaniu do…, … jest…” — «У параўнанні з…, … ёсць…/з’яўляецца…»
Заданне 3: камунікатыўная сітуацыя — як “згуляць” размову
Гэта праверка практычнай камунікацыі (званок, просьба пра інфармацыю, браніраванне, скарга, запіс і г.д.). Звычайна важна, каб у размове было:
- ветлівы, ясны пачатак
- выразная мэта
- 2–4 канкрэтныя пытанні
- рэакцыя на адказ (згода/адмова/перамовы)
- завяршэнне
Польскія фразы (з перакладам):
- „Dzień dobry, dzwonię w sprawie…” — «Добры дзень, тэлефаную наконт…»
- „Czy mogę prosić o informację…?” — «Ці можна папрасіць інфармацыю…?»
- „Chciał(a)bym zarezerwować… na…” — «Я хацеў/хацела б забраніраваць… на…»
- „Ile to kosztuje? / O której godzinie? / Czy to jest możliwe?” — «Колькі гэта каштуе? / А каторай гадзіне? / Гэта магчыма?»
- „Dziękuję za pomoc. Do widzenia.” — «Дзякуй за дапамогу. Да пабачэння.»
Парада: адказвайце коратка і канкрэтна. У гэтым заданні некалькі простых дакладных фраз з пытаннямі гучаць лепш, чым доўгі маналог без канкрэтыкі.
Найчасцейшыя памылкі (і як іх пазбегнуць)
- Адказы не па тэме: заўсёды вяртайцеся да інструкцыі.
- Занадта шмат тэксту ў падрыхтоўцы: пішыце толькі ключавыя словы.
- Няма злучнікаў: дадавайце „najpierw/potem/ponieważ/dlatego”.
- Паўзы без стратэгіі: выкарыстоўвайце “філеры”, напрыклад:
- „Chwileczkę, muszę się zastanowić…” — «Хвілінку, трэба падумаць…»
- „Nie jestem pewien/pewna, ale wydaje mi się, że…” — «Я не ўпэўнены/не ўпэўненая, але мне здаецца, што…»
- Мала прыкладаў: адзін кароткі прыклад адразу робіць адказ мацнейшым.
Міні‑чэкліст на дзень экзамену
- Размаўляю з адной асобай з камісіі, нататкі іншых ігнарую.
- Адказваю коратка і па сутнасці.
- У кожным заданні выкарыстоўваю злучнікі і 2–3 прыметнікі.
- Калі не ведаю — кажу „wydaje mi się / prawdopodobnie” («мне здаецца / верагодна»).
- Выбіраю плыўнасць і камунікацыю замест ідэальнасці.